Jak dbać o układ oddechowy i dlaczego jest to tak ważne? Odpowiadamy!

Zastanawiasz się, jak dbać o układ oddechowy, by uniknąć wszelkich związanych z nim chorób? W tym artykule znajdziesz porady dotyczące prawidłowej profilaktyki układu oddechowego – zapraszamy do lektury!

Nie bez powodu na oznaczenie stanu ulgi i szczęścia istnieje w języku potocznym takie sformułowanie jak „odetchnąć pełną piersią”, gdy zaś coś daje nam poczucie spełnienia i satysfakcji, powtarzamy, że jest to dla nas „naturalne jak oddychanie”. Podstawowa ludzka czynność, jaką jest oddychanie, od wieków jest kojarzona z życiodajną siłą, co ma swoją motywację w fizjologii człowieka – nie tylko bowiem w przenośni, ale, przede wszystkim, w praktyce oddech warunkuje istnienie, stojąc u podstaw wszelkich innych czynności i procesów. Dla własnej korzyści warto więc zadbać, by był on najlepszej jakości.

Układ oddechowy człowieka – budowa, charakterystyka, funkcje

Układ oddechowy składa się z kilku spójnie współpracujących ze sobą części. Najogólniej można powiedzieć, że w jego skład wchodzą drogi oddechowe oraz płuca, na tym jednak nie koniec podziałów – drogi oddechowe dzielą się bowiem na górne oraz dolne. W skład górnych dróg oddechowych wchodzą:

• jama nosowa,
• gardło.

Dolne drogi oddechowe tworzą zaś:

• krtań,
• tchawica,
• oskrzela.

Ponadto funkcjonowanie układu jest wspomagane przez mięśnie międzyżebrowe, regulujące ilość powietrza, którą możemy zaczerpnąć, oraz przeponę; swój udział w wymianie gazowej ma również skóra. Jak widać, układ oddechowy to skomplikowany i złożony mechanizm, obejmujący wiele, czasem pozornie nieoczywistych, narządów.

Chcąc odpowiedzieć sobie na pytanie, jakie są funkcje układu oddechowego, należy zdać sobie najpierw sprawę, że każda z wymienionych wyżej jego części odgrywa w nim nieco inną rolę i ma inne zadania. Dopiero prawidłowe działanie każdego z tych podzespołów pozwala całemu układowi sprawnie funkcjonować, a nam – cieszyć się zdrowym oddechem.

Przemieszczanie się powietrza w naszym organizmie zaczyna się w górnych drogach oddechowych – trafia ono z zewnątrz wprost do jamy nosowej. Błonę śluzową nosa wyścielają liczne rzęski, które pełnią bardzo ważną rolę, ogrzewając oraz nawilżając drobinki powietrza, a także oczyszczając je ze szkodliwych drobnoustrojów i zanieczyszczeń. W jamie nosowej dokonuje się jeszcze jedna niezmiernie ważna czynność – znajdujące się w niej receptory węchowe odpowiadają za odczuwanie przez nas zapachu. Następnie druga część górnych dróg oddechowych, czyli gardło, transportuje cząsteczki powietrza do dolnych dróg oddechowych.

Krtań to organ w ciele człowieka odpowiadający za powstawanie głosu dzięki znajdującym się w niej strunom głosowym. Następnie powietrze wpada do tchawicy, mającej postać długiej rurki wyścielonej błoną – w niej odbywa się ponowne oczyszczenie powietrza z zanieczyszczeń. Tchawica przechodzi następnie w oskrzela, mające formę przypominającej drzewo struktury z wieloma rozgałęzieniami. Z oskrzeli powietrze jest bezpośrednio transportowane do płuc, w których zachodzi właściwa wymiana gazowa.

Mówiąc w dużym uproszczeniu, nasze płuca odpowiadają za dostarczanie do organizmu tlenu przy jednoczesnym wydalaniu z niego produktów przemiany materii – głównie dwutlenku węgla. Umożliwia to specyficzna budowa płuc – cząsteczki powietrza z drobinkami tlenu przenikają z pęcherzyków płucnych do krwiobiegu, który z kolei transportuje je do każdej komórki ciała, umożliwiając w nich proces spalania, niezbędny do prawidłowego funkcjonowania poszczególnych narządów. Nie ma przesady zatem w stwierdzeniu, że oddychanie to proces kluczowy dla właściwego działania całego organizmu – bez niego nasze mięśnie i organy nie mogłyby właściwie pracować. Jak widać zatem, rola układu oddechowego w ciele człowieka jest nie do przecenienia.

Zagrożenia układu oddechowego

Świat, w którym żyjemy, nieustannie wystawia nasz układ oddechowy na próbę – zanieczyszczone powietrze sprawia, że niezwykle łatwo o chorobę dróg oddechowych, nie mówiąc już o zauważalnym dyskomforcie w oddychaniu. Szczególnie niebezpieczny dla zdrowia jest smog, od kilku lat utrzymujący się w naszej strefie klimatycznej na rekordowo wysokim poziomie. Zawarte w nim zanieczyszczenia, drobnoustroje i metale ciężkie, takie jak furany, dioksyny czy benzopireny, przyczyniają się do powstawania wielu groźnych chorób oraz znacznie obniżają jakość oddychania. Smog ma wiele źródeł – począwszy od spalin samochodowych, przez używanie przestarzałych pieców, po nieekologiczne systemy produkcji praktykowane w wielu przedsiębiorstwach. Zanieczyszczone powietrze niezwykle negatywnie wpływa na nasz układ oddechowy – począwszy od uporczywego kaszlu, po tak poważne schorzenia jak astma, przewlekła obturacyjna choroba płuc, zapalenie dróg oddechowych czy nawet nowotwór płuc.

Na tym wyzwania dla naszego układu oddechowego się jednak nie kończą. Prawdziwym zagrożeniem mogą być też wirusy i bakterie przedostające się do naszego organizmu zwłaszcza w sezonie jesienno-zimowym. Powodują one wiele chorób infekcyjnych: grypę, anginę, zapalenie oskrzeli czy płuc. Ponadto w porze wiosennej, gdy kwiatostany zaczynają pylić, szczególnie narażeni na podrażnienia układu oddechowego są alergicy. Niektóre choroby układu oddechowego wywołane są także przez czynniki genetyczne.

Profilaktyka układu oddechowego na co dzień

Na szczęście odpowiednia profilaktyka, polegająca na minimalizowaniu wpływu negatywnych czynników zewnętrznych, zmniejsza ryzyko wystąpienia schorzeń takich jak wszelkie choroby płuc, oskrzeli czy innych części układu oddechowego. Na pewno zaś przyczynia się do znacznego wzrostu jakości oddychania, a tym samym poprawy naszego samopoczucia i zdrowia – warto więc poświęcić jej nieco uwagi. Poniżej przedstawiamy wskazówki, w jaki sposób możesz na co dzień dbać o swój system oddechowy. Układ oddechowy mamy tylko jeden – warto więc zastosować się do poniższych zaleceń.

Unikaj smogu!

Niestety, całkowita chęć uniknięcia narażania się na działanie smogu musiałaby wiązać się z rezygnacją z wychodzenia z mieszkań – a i to nie do końca przyniosłoby efekty, ponieważ szkodliwe zanieczyszczenia przedostają się do naszych wnętrz choćby przez otwarte okna. W dniach, w których stężenie smogu jest szczególnie wysokie, starajmy się jednak, jeśli to możliwe, ograniczyć opuszczanie domów poza absolutną koniecznością. Jeśli już wychodzimy, dobrą praktyką jest chronienie górnych dróg oddechowych poprzez zakładanie specjalnych maseczek ochronnych, w które można zaopatrzyć się tutaj: https://maski24.eu/maski-ochronne/maska-ochronna-niebieska/ 

Dbaj o higienę!

Wiele chorób negatywnie oddziałujących na układ oddechowy roznosi się drogą kropelkową – w uniknięciu zainfekowania, zwłaszcza w okresie zimowym, gdy jesteśmy szczególnie narażeni na rozmaite choroby, może więc pomóc zwykłe dbanie o higienę. Starajmy się myć wówczas dłonie częściej niż zwykle (można używać też specjalnych płynów dezynfekcyjnych), a podczas kichania lub kasłania zakrywać usta i nos. Warto również unikać w tym czasie przebywania w dużych skupiskach ludzi, a także ograniczyć kontakt z osobami chorymi.

Zadbaj o dopływ świeżego powietrza!

Niezwykle ważne w zapewnianiu sobie i swoim bliskim nieustannego dopływu świeżego powietrza jest także regularne wietrzenie mieszkania. Wietrzyć możemy na kilka sposobów – poprzez otwarcie okien na oścież i tworzenie „przeciągu” bądź jedynie poprzez ich uchylanie. Niezwykle korzystnym rozwiązaniem jest zamontowanie zdobywającej z roku na rok coraz większą popularność instalacji rekuperacyjnej – zwanej też wentylacją mechaniczną z odzyskiem ciepła. Działanie rekuperatora polega na pobieraniu z zewnątrz świeżego powietrza, a następnie jego oczyszczaniu i ogrzewaniu za pomocą ciepła z odprowadzanego z pomieszczeń powietrza już zużytego.

Dbaj o swoją kondycję!

Ciało człowieka to konstrukcja niezwykle złożona, a poszczególne jej elementy mają na siebie wzajemny wpływ – stąd nieprawidłowe działanie któregokolwiek z nich prowadzi do patologii również w obrębie innych układów. I na odwrót – prawidłowe dbanie o ogólny stan naszego zdrowia i samopoczucia bez wątpienia ma korzystny wpływ na działanie wszystkich naszych układów. Stąd niezmiernie ważne w profilaktyce układu oddechowego jest dbanie o cały nasz organizm – m.in. poprzez prawidłowe odżywianie się, regularny ruch, dbanie o prawidłową ilość snu. Pamiętaj, że świadome codzienne wybory pozwolą wzmocnić Twoją odporność, co z kolei zwiększy prawdopodobieństwo, że ominie Cię wiele chorób – w tym choroby układu oddechowego.

Podsumowanie

Oddychanie jest podstawową czynnością życiową, wpływającą na prawidłowe działanie całego naszego organizmu. Niestety choroby z nią związane, z jakimi musi mierzyć się wielu z nas, są liczne i niejednokrotnie bardzo dokuczliwe. Nie na wszystkie przyczyny ich zaistnienia mamy wpływ, na szczęście jednak, za pomocą codziennych, drobnych czynności, możemy ograniczyć możliwość ich szkodliwego wpływu na nasz organizm. Warto więc wiedzieć, jak dbać o układ oddechowy, aby móc cieszyć się zdrowym oddechem przez długie lata.